Zdolność kredytowa - co to jest? Co na nią wpływa?

 

Zdolność kredytowa to jedno z kluczowych pojęć, z którym spotyka się każda osoba planująca wziąć kredyt - niezależnie od tego, czy chodzi o kredyt hipoteczny, gotówkowy czy firmowy. To właśnie od niej w największym stopniu zależy, czy bank w ogóle zgodzi się na udzielenie finansowania, a jeśli tak, to na jaką kwotę i na jakich warunkach. W praktyce wiele osób zaskakuje fakt, że przyzwoite zarobki nie zawsze wystarczają do uzyskania wysokiego kredytu, a decyzja banku bywa zupełnie inna niż oczekiwania klienta.

Zdolność kredytowa nie jest jedną, sztywną liczbą. Każdy bank liczy ją według własnych algorytmów, uwzględniając różne czynniki, takie jak dochody, wydatki, zobowiązania, forma zatrudnienia czy historia kredytowa. Dlatego dwie osoby o bardzo podobnej sytuacji finansowej mogą otrzymać zupełnie różne decyzje kredytowe w różnych instytucjach. W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest zdolność kredytowa, co na nią wpływa i jak można ją realnie poprawić przed złożeniem wniosku o kredyt.

Czym jest zdolność kredytowa w praktyce?

Zdolność kredytowa to ocena tego, czy dana osoba będzie w stanie regularnie spłacać raty kredytu wraz z odsetkami przez cały okres trwania umowy. Bank analizuje nie tylko aktualne dochody, ale także stabilność zatrudnienia, poziom miesięcznych wydatków oraz potencjalne ryzyka, które mogą pojawić się w przyszłości.

W praktyce oznacza to, że bank sprawdza, ile pieniędzy zostaje Ci „na rękę” po odjęciu wszystkich stałych kosztów życia i zobowiązań finansowych. Jeżeli po tej analizie okaże się, że miesięczna rata kredytu byłaby zbyt dużym obciążeniem dla Twojego budżetu, bank może odmówić finansowania albo zaproponować niższą kwotę kredytu lub dłuższy okres spłaty.

Dlaczego banki tak dokładnie badają zdolność kredytową?

Dla banku kredyt to zawsze ryzyko, dlatego instytucje finansowe są zobowiązane przepisami do rzetelnej oceny zdolności kredytowej klienta. Celem jest ograniczenie sytuacji, w których kredytobiorca nie będzie w stanie spłacać zobowiązania, co prowadziłoby do problemów zarówno dla klienta, jak i dla banku.

Z perspektywy klienta dokładna analiza zdolności kredytowej ma też pozytywny aspekt. Chroni ona przed zaciągnięciem zobowiązania, które w dłuższej perspektywie mogłoby okazać się zbyt dużym obciążeniem finansowym. Choć odmowa kredytu bywa frustrująca, często jest sygnałem, że warto najpierw uporządkować swoją sytuację finansową.

Co wpływa na zdolność kredytową?

Na zdolność kredytową składa się wiele elementów, a każdy bank może przykładać do nich inną wagę. Najważniejsze czynniki to wysokość i stabilność dochodów, forma zatrudnienia, liczba osób na utrzymaniu, poziom miesięcznych wydatków oraz istniejące zobowiązania finansowe.

Istotne znaczenie ma również historia kredytowa zapisana w BIK. Osoby, które w przeszłości terminowo spłacały swoje zobowiązania, są postrzegane jako bardziej wiarygodne. Z kolei opóźnienia w spłatach, zaległości czy windykacje mogą znacząco obniżyć zdolność kredytową, nawet przy wysokich dochodach.

Dochody a zdolność kredytowa

Wysokość dochodów to jeden z podstawowych czynników wpływających na zdolność kredytową, ale nie jedyny. Banki biorą pod uwagę nie tylko kwotę zarobków, ale także ich regularność i źródło. Najlepiej oceniane są dochody z umowy o pracę na czas nieokreślony, ponieważ dają największą stabilność.

Dochody z umów cywilnoprawnych, działalności gospodarczej czy najmu również mogą być uwzględniane, ale często wymagają dłuższego okresu udokumentowania i są traktowane ostrożniej. Banki analizują też, czy dochody mają charakter stały, czy są sezonowe lub zmienne, co może wpływać na obniżenie zdolności kredytowej.

Wydatki i koszty życia

Równie ważne jak dochody są miesięczne wydatki. Banki przyjmują określone minimalne koszty utrzymania na osobę w gospodarstwie domowym, niezależnie od tego, ile faktycznie wydajesz. Oprócz tego uwzględniają realne zobowiązania, takie jak czynsz, alimenty, opłaty za inne kredyty, limity na kartach kredytowych czy debety w koncie. Im wyższe są Twoje stałe koszty, tym mniejsza część dochodu może zostać przeznaczona na ratę nowego kredytu. Dlatego nawet osoby z wysokimi zarobkami mogą mieć ograniczoną zdolność kredytową, jeśli mają wiele innych zobowiązań finansowych.

Inne kredyty i zobowiązania finansowe

Każdy aktywny kredyt, pożyczka, karta kredytowa czy limit w rachunku obniża zdolność kredytową. Bank traktuje je jako potencjalne obciążenie budżetu, nawet jeśli faktycznie z nich nie korzystasz. W szczególności limity na kartach kredytowych są często liczone tak, jakby były wykorzystane w całości.

Z tego powodu przed złożeniem wniosku o nowy kredyt warto rozważyć spłatę drobnych zobowiązań i zamknięcie nieużywanych kart kredytowych. Taki krok może znacząco poprawić zdolność kredytową w oczach banku.

Historia kredytowa i scoring w BIK

Historia kredytowa to zapis Twojego dotychczasowego zachowania jako kredytobiorcy. Terminowe spłaty budują pozytywny wizerunek w oczach banku, natomiast opóźnienia, zaległości i windykacje działają na Twoją niekorzyść. Banki korzystają z danych Biura Informacji Kredytowej, które tworzy tzw. scoring, czyli punktową ocenę wiarygodności kredytowej. Im wyższy scoring, tym większa szansa na uzyskanie kredytu na korzystnych warunkach. Warto regularnie sprawdzać swój raport BIK, aby upewnić się, że nie ma w nim błędów, które mogłyby obniżać Twoją zdolność kredytową.

Forma zatrudnienia i staż pracy

Forma zatrudnienia ma duży wpływ na ocenę zdolności kredytowej. Najlepiej postrzegana jest umowa o pracę na czas nieokreślony, zwłaszcza jeśli staż pracy u obecnego pracodawcy jest długi. Daje to bankowi sygnał, że dochody są stabilne i przewidywalne. Osoby prowadzące działalność gospodarczą lub pracujące na umowach cywilnoprawnych również mogą uzyskać kredyt, ale często muszą spełnić dodatkowe warunki, takie jak minimalny okres prowadzenia działalności czy przedstawienie rozliczeń podatkowych z kilku ostatnich lat.

Liczba osób na utrzymaniu

Bank bierze pod uwagę liczbę osób, które pozostają na Twoim utrzymaniu, takich jak dzieci czy niepracujący współmałżonek. Im większa rodzina, tym wyższe przyjmowane koszty utrzymania gospodarstwa domowego, co automatycznie obniża zdolność kredytową. W praktyce oznacza to, że dwie osoby o identycznych dochodach, ale różnej liczbie dzieci, mogą otrzymać zupełnie inne decyzje kredytowe. To jeden z powodów, dla których zdolność kredytowa zawsze jest liczona indywidualnie.

Wiek kredytobiorcy i okres kredytowania

Wiek kredytobiorcy wpływa na maksymalny możliwy okres kredytowania. Banki zwykle przyjmują górną granicę wieku w momencie spłaty ostatniej raty, co oznacza, że starsze osoby mogą mieć krótszy dostępny okres kredytowania. Krótszy okres spłaty oznacza wyższą ratę, a wyższa rata obniża zdolność kredytową. Z tego powodu młodsze osoby często mają większą zdolność kredytową, nawet przy podobnych dochodach.

Jak można poprawić swoją zdolność kredytową?

Poprawa zdolności kredytowej jest możliwa, ale wymaga czasu i świadomych działań. Jednym z najprostszych kroków jest spłata drobnych zobowiązań oraz zamknięcie nieużywanych kart kredytowych i limitów w koncie. Warto także zadbać o stabilność dochodów, na przykład poprzez zmianę formy zatrudnienia na umowę o pracę lub wydłużenie stażu pracy u obecnego pracodawcy. Dodatkowo pomocne może być zwiększenie wkładu własnego przy kredycie hipotecznym, co obniża kwotę finansowania i tym samym wysokość raty.

Czy zdolność kredytowa jest taka sama w każdym banku?

Nie. Każdy bank stosuje własne algorytmy i wewnętrzne procedury oceny zdolności kredytowej. To, co w jednym banku zostanie zaakceptowane, w innym może zostać odrzucone lub ocenione znacznie gorzej. Z tego powodu przed złożeniem wniosku warto porównać oferty kilku banków albo skorzystać z pomocy doradcy kredytowego, który zna praktyki poszczególnych instytucji i potrafi wskazać te, w których masz największe szanse na uzyskanie finansowania.

Co warto zapamiętać o zdolności kredytowej?

Zdolność kredytowa to nie tylko wysokość zarobków, ale całościowa ocena Twojej sytuacji finansowej i życiowej. Wpływają na nią dochody, wydatki, zobowiązania, historia kredytowa, forma zatrudnienia, liczba osób na utrzymaniu oraz wiek. Jeżeli planujesz wziąć kredyt, warto wcześniej sprawdzić swoją zdolność kredytową i w miarę możliwości ją poprawić. Dobrze przygotowany wniosek kredytowy zwiększa szanse na pozytywną decyzję banku i lepsze warunki finansowania.

FAQ

Czy wysoka pensja gwarantuje dobrą zdolność kredytową?

Nie. Wysokie dochody pomagają, ale bank bierze pod uwagę także wydatki, zobowiązania, historię kredytową i stabilność zatrudnienia.

Czy karta kredytowa obniża zdolność kredytową?

Tak. Bank traktuje limit na karcie jako potencjalne zobowiązanie, nawet jeśli faktycznie z niego nie korzystasz.

Czy brak historii kredytowej jest problemem?

Może być. Brak historii oznacza dla banku brak danych do oceny ryzyka, co czasem działa na niekorzyść klienta.

Jak szybko można poprawić zdolność kredytową?

Część działań, jak spłata zobowiązań czy zamknięcie kart, działa niemal od razu. Inne, jak budowa historii kredytowej czy stabilizacja dochodów, wymagają kilku miesięcy.

Czy warto sprawdzić zdolność kredytową przed złożeniem wniosku?

Zdecydowanie tak. Wstępna analiza pozwala uniknąć odrzuceń i lepiej przygotować się do rozmowy z bankiem.