07.06.2022 r.
Nowa Ustawa Deweloperska, czyli Ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym zacznie obowiązywać 1 lipca 2022 roku. Z tym samym dniem traci moc Ustawa z 16 września 2011 roku.
W dużym skrócie „stara” Ustawa Deweloperska obejmowała swoimi regulacjami tylko nieruchomości mieszkalne w trakcie budowy, dla których zawierano umowy deweloperskie (lokale mieszkalne, domy jednorodzinne). Wpłaty do dewelopera szły na rachunek powierniczy otwarty lub zamknięty z tym zastrzeżeniem, że jeżeli deweloper rozpoczął sprzedaż przedsięwzięcia deweloperskiego przed wejściem w życie ustawy tj. przed 29 kwietnia 2012 roku to nie musiał zapewniać rachunku powierniczego. Skutek był taki, że w obrocie przez kolejnych kilka lat nadal funkcjonowały inwestycje deweloperskie bez rachunku powierniczego, bo każdy kolejny etap był traktowany jako część tego samego przedsięwzięcia deweloperskiego.
Na zakup miejsc postojowych i komórek lokatorskich (sprzedawanych jako udział i odrębnie wycenianych) deweloper podpisywał umowę przedwstępną (czasem umowa przedwstępna była dalszą częścią tego samego aktu not., w którym była umowa deweloperska na lokal mieszkalny).
Dla mieszkań i domów gotowych podpisywano umowy przedwstępne, a wpłaty szły na zwykłe konto bankowe dewelopera. Na rynku funkcjonowały umowy przedwstępne w formie zwykłej cywilno-prawnej lub w formie notarialnej. Umowa przedwstępna mogła przewidywać zapłatę po akcie notarialnym (analogicznie jak na rynku wtórnym, charakterystyczne dla małych deweloperów) lub przed aktem notarialnym (charakterystyczne dla deweloperów, którzy wcześniej zawierali umowy deweloperskie i w którymś momencie zakończyli budowę).
Umowy deweloperskie mogły być poprzedzone umową rezerwacyjną, z którą klient otrzymywał prospekt informacyjny wraz ze wzorem umowy deweloperskiej, co pozwalało na rozpoczęcie starań o kredyt. Również umowy przedwstępne dla gotowych lokali i domów bywały poprzedzane umowami rezerwacyjnymi, ale z tymi był już pewien kłopot, bo co do zasady dla nieruchomości gotowych banki oczekiwały od razu umowy przedwstępnej.
Ustawodawca operuje pojęciem umowy deweloperskiej, „innych” umów zobowiązujących, umów sprzedaży lub umowy rezerwacyjnej jako umowy poprzedzającej te właściwe umowy.
Tak jak dotychczas jest to rodzaj umowy zobowiązującej stosowany dla nieruchomości mieszkalnych, lokali mieszkalnych i domów jednorodzinnych, w trakcie budowy.
Definicja umowy deweloperskiej odnosi się do umów wymienionych w artykule 2, ustęp 1, punkt 1) ustawy (lokal mieszkalny w budowie) oraz punkt 4) (dom jednorodzinny w budowie).
Ustawodawca nie precyzuje konkretnej wspólnej nazwy dla tych umów. Zakładam, że nadal będzie funkcjonowała nazwa „umowa przedwstępna”.
W skrócie grupa ta obejmuje lokale mieszkalne i domy jednorodzinne gotowe, z pozwoleniem na użytkowanie (lub zgłoszeniem do użytkowania) oraz miejsca postojowe, komórki lokatorskie zarówno te w budowie jak i gotowe sprzedawane jako odrębne nieruchomości (udział w nieruchomości niemieszkalnej, hali garażowej).
Rygorami ustawy objęte są te umowy dotyczące lokali użytkowych, których zawarcie jest powiązane z zakupem nieruchomości mieszkalnej oraz dotyczą tego samego przedsięwzięcia deweloperskiego lub zadania inwestycyjnego.
Wspólną cechą tych „innych umów zobowiązujących”, wymienionych w art.2, ustęp 1, punkt 2, 3 lub 5 oraz w ustępie 2 jest sposób zapłaty, a mianowicie ustawodawca przyjął, że zapłata ze strony nabywcy następuje przed aktem notarialnym poprzez rachunek powierniczy.
W mojej opnii brakuje doprecyzowania lub samej definicji, że ustawa odnosi się do umów, w których deweloper zobowiązuje się np. do „przeniesienia na nabywcę własności lokalu mieszkalnego” z jednoczesnym wymogiem zapłaty środków przed aktem notarialnym. Dopiero na podstawie artykułów 15 i 16 definiujących sposób wypłaty środków wpłaconych przez nabywcę na rachunek powierniczy można się domyśleć, że ustawodawca ma na myśli tylko umowy z zapłatą ceny przez nabywcę przed aktem przeniesienia własności.
Ustawa nic nie mówi na temat możliwości podpisania przez dewelopera np. umowy zobowiązującej do przeniesienia na nabywcę własności lokalu mieszkalnego z określeniem zapłaty całości ceny po akcie notarialnym. Dla innych zasad płatności przewidziana została jedynie umowa rezerwacyjna.
Jeśli deweloper oczekuje zapłaty przed przeniesieniem własności na podstawie „innych” umów zobowiązujących to taka umowa pociąga za sobą dalsze wymogi w postaci przygotowywania prospektu informacyjnego, formy notarialnej, wpisu roszczenia do KW dewelopera, rachunku powierniczego i wpłat na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny.
lokali mieszkalnych, domów jednorodzinnych, lokali użytkowych lub ich części ułamkowych.
Tu rozróżniamy dwie grupy umów:
Z umowami sprzedaży wiążą się tylko niektóre wymogi, o czym będzie w dalszej części.
Ramy umów rezerwacyjnych zostały określone w rozdziale 5 nowej ustawy deweloperskiej zaczynając od artykułu 29. Każda z wcześniej wymienionych umów odnoszących się do nieruchomości mieszkalnych może być poprzedzona umową rezerwacyjną, czyli zarówno umowy zobowiązujące (deweloperska i te „inne”) jak i umowy sprzedaży (przeniesienia własności).
Umowa rezerwacyjna w rozumieniu przepisów ustawy dotyczy czasowego wyłączenia ze sprzedaży zarezerwowanego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
WAŻNE. W stosunku do umowy rezerwacyjnej zapisy mniej korzystne niż przewidziane ustawą pozostają wiążące. Ustawodawca w artykule 42 nie wymienił umowy rezerwacyjnej.
Umowa deweloperska oraz inne umowy zobowiązujące (zapłata przed aktem notarialnym przez rachunek powierniczy) wiążą się z poniższymi wymogami:
Zgodnie z artykułem 42 ustawy, postanowienia umowy deweloperskiej lub pozostałych umów zobowiązujących lub umów sprzedaży mniej korzystne dla nabywców niż przepisy ustawy są nieważne i w to miejsce wchodzi ustawa.
W grupie pozostałych umów mamy te dla gotowych mieszkań i domów oraz lokali użytkowych (miejsca postojowe, komórki lokatorskie) z cechą wspólną w postaci zapłaty poprzez rachunek powierniczy przed umową sprzedaży.
W katalogu umów w stosunku do których ustawa jest nadrzędna ustawodawca pominął umowę rezerwacyjną.
Gdy deweloper ma kredyt na inwestycji konieczna jest zgoda banku kredytującego na bezciężarowe wyodrębnienie i sprzedaż. Bank kredytujący dewelopera wydaje promesę udzielenia takiej zgody po spełnieniu warunków, a jedynym warunkiem po stronie nabywcy może być zapłata 100% ceny.
Deweloper podpisuje akt notarialny przeniesienia własności po otrzymaniu części ceny, bo wg nowych regulacji równowartość ostatniego etapu bank prowadzący rachunek powierniczy wypłaci dopiero po akcie not.
Nabywca jednak tak jak dotychczas płaci całość przed aktem notarialnym, czyli spełni 100% świadczenia na rachunek powierniczy zgodnie z wymogami promesy banku dewelopera.
Fakt, że deweloper podpisując akt notarialny nie dostał na swój rachunek bankowy całości ceny z rachunku powierniczego nie koliduje z przedstawieniem do aktu notarialnego zgody na bezobciążeniowe przeniesienie własności.
Warto w osobnym punkcie podkreślić, że wg regulacji nowej ustawy deweloperskiej nie tylko umowa deweloperska, ale również inne umowy zobowiązujące, wymagają formy aktu notarialnego oraz wpisu roszczenia do księgi wieczystej dewelopera o przeniesienie własności.
Do tej pory część nabywców z uwagi na koszty wybierała tańszą wersję umowy przedwstępnej w postaci zwykłej umowy cywilno-prawnej. Teraz to ustawodawca narzuca bezpieczną formę.
Koszty umowy deweloperskiej i innych umów zobowiązujących są dzielone po połowie między dewelopera i nabywcę.
Według nowych regulacji rozpoczęcie sprzedaży oznacza również gotowość do zawierania umów deweloperskich. Deweloper musi więc zakończyć formalności z uzyskaniem pozwolenia na budowę, przygotowaniem prospektu informacyjnego oraz otwarciem rachunku powierniczego, by wprowadzić lokale mieszkalne lub domy w ramach przedsięwzięcia deweloperskiego do sprzedaży.
Wcześniej bywały inwestycje, gdzie deweloper podpisywał umowy rezerwacyjne, gdy nie był gotowy do zawierania umów deweloperskich.
Powołanie Deweloperskiego Funduszu Gwarancyjnego ma na celu zwiększenie ochrony nabywcy nieruchomości na rynku pierwotnym. Fundusz ma zapewnić przede wszystkim pełny zwrot wpłaconych środków w sytuacji upadłości dewelopera lub banku prowadzącego rachunek powierniczy. Środki będą pochodziły głównie ze składek odprowadzanych przez deweloperów od środków wpłacanych przez nabywców na rachunki powiernicze.
Ustawa określa maksymalne wysokości składek:
Ochroną w ramach DFG będą objęci wyłącznie nabywcy lokali mieszkalnych lub domów z inwestycji, dla których deweloper rozpoczął sprzedaż po dniu wejścia w życie nowej ustawy. Jeśli deweloper dla danego przedsięwzięcia deweloperskiego lub zadania inwestycyjnego korzysta z okresu przejściowego w związku z podpisaniem minimum jednej umowy deweloperskiej to ochrony w ramach DFG nie będzie i informacja ta znajdzie się w prospekcie informacyjnym.
[8] Budowa i przebudowa
Przedsięwzięcie deweloperskie obejmuje nie tylko budowę, ale również przebudowę w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Jest 2-letni okres przejściowy dla przedsięwzięć deweloperskich, w których deweloper zdążył podpisać co najmniej jedną umowę deweloperską. Okres ten ulega wydłużeniu, jeśli w ciągu tych dwóch lat deweloper nie zdąży przenieść własności wszystkich lokali. Okres przejściowy nie będzie dotyczył zadania inwestycyjnego, jeśli sprzedaż wydzielonego zadania inwestycyjnego rozpocznie się po dniu wejścia w życie ustawy.
Będą więc na rynku funkcjonowały umowy zawierane na starych i na nowych zasadach.
Deweloperzy korzystający z okresu przejściowego będą musieli uwzględnić nowe regulacje dotyczące:
Kończą się czasy inwestycji deweloperskich ciągniętych etapami bez rachunku powierniczego. Deweloper, który zgodnie z regulacjami starej ustawy prowadzi przedsięwzięcie deweloperskie bez rachunku powierniczego ma czas maksymalnie 30 dni od wejścia w życie nowej ustawy deweloperskiej na zawarcie umowy o prowadzenie mieszkaniowego rachunku powierniczego.
Nie ma okresu przejściowego dla umów końcowych zawieranych w ślad za umowami deweloperskimi, przedwstępnymi czy rezerwującymi podpisanymi przed 1 lipca 2022.
Niezależnie, czy akt notarialny przeniesienia własności będzie podpisywany z deweloperem, który zawierał umowy deweloperskie na etapie budowy, czy z takim, który sprzedawał nieruchomości gotowe na podstawie umowy przedwstępnej przepisy wchodzące od dnia 01 lipca 2022 r. będą dotyczyły wszystkich umów sprzedaży zawieranych z deweloperem, czyli przedsiębiorcą, który budował.
Deweloper i nabywca mają możliwość podpisania umowy rezerwacyjnej, której przedmiotem jest wyłączenie oferty ze sprzedaży wraz z wymaganymi elementami (czas określony, wysokość opłaty rezerwacyjnej, zasady zwrotu w przypadku decyzji negatywnej lub niewywiązywania się z umowy rezerwacyjnej przez dewelopera).
Zastosowanie dla umów sprzedaży mają jedynie zapisy ustawy mówiące o konieczności dokonania odbioru mieszkania i domu przez nabywcę i potwierdzeniu tego faktu protokołem.
W przypadku, gdy sprzedającym jest inny przedsiębiorca niż deweloper, ale jest to pierwsza sprzedaż na rzecz nabywcy będącego osobą fizyczną po zakończeniu przedsięwzięcia deweloperskiego to taki przedsiębiorca również podlega rygorom nowej ustawy deweloperskiej w zakresie:
Z innym przedsiębiorcą możemy mieć do czynienia, gdy deweloper przeniósł własność na rzecz innej spółki w ramach grupy lub gdy mamy po drugiej stronie przedsiębiorcę, który kupuje i sprzedaje nieruchomości w ramach działalności gospodarczej.
Od momentu wejścia w życie Ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego tj. od 29 kwietnia 2012 roku równolegle funkcjonował rynek „małych" deweloperów.
Taki „mały deweloper” działał w formie jednoosobowej działalności gospodarczej lub spółki, a nie chcąc ponosić kosztów związanych z prowadzeniem rachunków powierniczych i zawieraniem umów deweloperskich sprzedawał nieruchomości gotowe. Te bowiem były wyłączone z regulacji starej ustawy.
W praktyce często taki przedsiębiorca zawierał umowę rezerwacyjną z potencjalnym nabywcą przyjmując wpłaty rzędu 10 – 50 tys. zł i budował „dla kogoś”.
Nabywca z kolei musiał czekać na informację od dewelopera o zakończeniu budowy i dopiero po uzyskaniu zgłoszenia do użytkowania i zawarciu umowy przedwstępnej mógł starać się o kredyt mieszkaniowy. W przypadku takich transakcji zapłata następowała po akcie notarialnym.
W nowej rzeczywistości od 01 lipca 2022 roku umowy sprzedaży z „małymi deweloperami” również podlegają rygorom nowej ustawy deweloperskiej w ograniczonym zakresie.
Deweloper, który nie chce sporządzać prospektu informacyjnego i otwierać rachunku powierniczego może od 01 lipca 2022 r. podpisywać umowy rezerwacyjne o których mowa w rozdziale 5, jako te poprzedzające umowę sprzedaży. Jednocześnie ustawa nie reguluje możliwości zawierania umów przedwstępnych z zapłatą po akcie notarialnym w sytuacji braku rachunku powierniczego.
Problematyczna dla umów rezerwacyjnych zawieranych od 01 lipca 2022 może być praktyka podpisywania umów rezerwacyjnych bez faktycznego zakończenia inwestycji. Kłóci się to z prawem nabywcy już na etapie umowy rezerwacyjnej do wglądu do dokumentów kończących inwestycję. Prawidłowo data umowy rezerwacyjnej powinna być zgodna z terminem uzyskania dokumentów potwierdzających zakończenie budowy.
PRAKTYKA BANKÓW (sierpień 2022) i listy dokumentów w tym zakresie się nie zmieniły i nadal dokumentem wymaganym od małeggo dewelopera, sprzedającego nieruchomości gotowe z zapłatą po akcie notarialnym jest UMOWA PRZEDWSTĘPNA.
Na moment pisania artykułu regulacje nowej ustawy deweloperskiej oczekują na wejście w życie. Brak jest jeszcze nowych procedur ze strony banków i praktyka pokaże, jaka będzie rzeczywistość.
Deweloperzy, którzy zdążyli podpisać minimum jedną umowę deweloperską dla przedsięwzięcia lub zadania inwestycyjnego mogą działać w oparciu o stare przepisy przez kolejne dwa lata z ewentualnym przedłużeniem, jeśli nie nastąpi przeniesienie własności dla wszystkich lokali.
Nie można już „po staremu” kontynuować inwestycji bez rachunku powierniczego – ustawodawca wyznaczył termin 30 dni na otwarcie rachunku powierniczego.
Deweloper, który nie chce sporządzać prospektu informacyjnego i otwierać rachunku powierniczego może umowy sprzedaży poprzedzać wg ustawy umową rezerwacyjną, ale jednoczesnie niezmieniona praktyka banków wiąże się nadal z przedłożeniem umowy przedwstępnej. Umowa przedwstępna z zapłatą po akcie notarialnym nie została uregulowana w nowej ustawie deweloperskiej i w razie wątpliwości należy skonsultować się z prawnikiem.
Autor wpisu
Bożena Myszczyszyn Ekspert Kredytowy Poznań
W: Ekspertka.pl
T: 607-212-013 | bozena.myszczyszyn@ekspertka.pl
Zakup nieruchomości wraz z remontem lub wykończeniem jednym kredytem . 1.Kiedy mogę się starać się o kredyt na zakup nieruchomości wraz z remontem / wykończeniem ? 2.Jak wygląda sytuacja z wkładem własnym ? 3.Wypłata kredytu w transzach...
Klucz na start – nowy program kredytowy w 2025 Co to jest "Klucz na start"? "Klucz na start" to nowy program rządowy, który ma ułatwić Polakom zakup pierwszego mieszkania. Program wejdzie w życie w 2025 roku i ma zastąpić dotychczasowe...
Masz działkę? Może być Twoim wkładem własnym przy kredycie hipotecznym! Planujesz budowę domu i zastanawiasz się, czy posiadana działka może zastąpić wymagany wkład własny? Dobra wiadomość – w większości przypadków banki uznają...
Domy modułowe zyskują na popularności i trudno się temu dziwić. Mają szereg zalet, a koszt ich wybudowania jest znacznie bardziej przewidywalny. Proces budowy odbywa się głównie w fabryce, gdzie produkowane są gotowe elementy...
Refinansowanie kredytu to proces polegający na zaciągnięciu nowego kredytu w celu spłaty istniejącego zobowiązania finansowego. Celem refinansowania jest zazwyczaj uzyskanie korzystniejszych warunków, takich jak niższe oprocentowanie, dłuższy...