WIRON zamiast WIBOR - co zmienia się w kredytach hipotecznych?

Od kilku lat na rynku finansowym trwa proces zastępowania wskaźnika WIBOR nowym benchmarkiem o nazwie WIRON. To zmiana, która prędzej czy później dotknie większość kredytobiorców hipotecznych ze zmiennym oprocentowaniem, niezależnie od tego, czy kredyt zaciągnęli kilka lat temu, czy dopiero planują złożenie wniosku. W artykule wyjaśniamy, czym różni się WIRON od WIBOR, jak będzie wyglądał proces przejścia i co warto zrobić, aby przygotować się na tę zmianę.

Czym jest WIRON i dlaczego zastępuje WIBOR?

WIRON, czyli Warszawski Indeks Rynku Overnight, to nowy wskaźnik referencyjny, który ma docelowo zastąpić dotychczas stosowany WIBOR w umowach kredytowych ze zmiennym oprocentowaniem. W przeciwieństwie do WIBOR, który opiera się na deklaracjach banków dotyczących oprocentowania pożyczek międzybankowych, WIRON jest wyliczany na podstawie rzeczywistych transakcji depozytowych typu overnight, czyli zawieranych z dnia na dzień.

Zmiana wskaźnika wynika z wytycznych unijnych dotyczących reformy wskaźników referencyjnych, które miały zwiększyć przejrzystość i odporność benchmarków na manipulacje. WIBOR, mimo wielu lat funkcjonowania na polskim rynku, był krytykowany za to, że opierał się częściowo na szacunkach banków, a nie wyłącznie na transakcjach rzeczywiście zawartych. WIRON ma być wskaźnikiem bardziej odpornym na tego typu zarzuty, ponieważ odzwierciedla faktyczny koszt pieniądza na rynku międzybankowym.

Warto podkreślić, że nie jest to wyłącznie polska specyfika - podobne reformy wskaźników referencyjnych przeszły już inne rynki finansowe, m.in. w Wielkiej Brytanii, gdzie wskaźnik LIBOR został zastąpiony przez SONIA. Polska reforma wpisuje się więc w szerszy, międzynarodowy trend odchodzenia od benchmarków opartych na deklaracjach banków na rzecz wskaźników opartych na realnych danych transakcyjnych.
 

Do najważniejszych różnic między oboma wskaźnikami należą:

• metoda wyliczania - WIBOR bazuje na deklaracjach banków, WIRON na rzeczywistych transakcjach depozytowych,
• horyzont czasowy transakcji - WIRON odnosi się do depozytów overnight, czyli najkrótszego możliwego terminu,
• zgodność z regulacjami unijnymi dotyczącymi reformy wskaźników referencyjnych (rozporządzenie BMR).

 

Jak wygląda harmonogram przejścia na WIRON?

Proces zastępowania WIBOR przez WIRON jest rozłożony w czasie i koordynowany przez Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej, w skład którego wchodzą przedstawiciele sektora bankowego, Narodowego Banku Polskiego oraz Komisji Nadzoru Finansowego. Zmiana nie nastąpi z dnia na dzień - banki stopniowo wprowadzają WIRON do nowych umów, a docelowo wskaźnik ma całkowicie zastąpić WIBOR również w umowach już zawartych.

W praktyce harmonogram przejścia obejmuje kilka etapów:

• etap przygotowawczy - banki testują i wdrażają systemy obsługujące nowy wskaźnik w swojej ofercie,
• etap równoległego funkcjonowania - WIBOR i WIRON funkcjonują obok siebie, a klienci mogą zawierać nowe umowy oparte na WIRON,
• etap docelowy - całkowite zastąpienie WIBOR przez WIRON, również w umowach zawartych wcześniej na starym wskaźniku.

Terminy poszczególnych etapów były wielokrotnie przesuwane, dlatego kredytobiorcy powinni na bieżąco śledzić komunikaty swojego banku oraz informacje publikowane przez Komisję Nadzoru Finansowego, zamiast opierać się na wcześniej zakładanych datach, które mogą jeszcze ulec zmianie. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że reformy tego typu wymagają znacznie więcej czasu niż pierwotnie zakładano, głównie ze względu na konieczność dostosowania systemów informatycznych banków oraz przygotowania odpowiednich regulacji prawnych zabezpieczających interesy obu stron umowy.
 

Jak zmiana wpłynie na ratę kredytu?

To pytanie, które najbardziej interesuje obecnych kredytobiorców ze zmiennym oprocentowaniem. Sama zmiana wskaźnika referencyjnego nie oznacza automatycznie wzrostu lub spadku raty - kluczowe znaczenie ma wartość nowego wskaźnika w momencie przejścia oraz sposób, w jaki banki przeliczą dotychczasowe umowy.

Ponieważ WIRON odzwierciedla inny rodzaj transakcji niż WIBOR, jego wartość może się różnić od dotychczasowego wskaźnika, co w teorii mogłoby prowadzić do zmiany wysokości raty. Aby temu zapobiec, w procesie przejścia przewidziano zastosowanie tzw. korekty (spread korygujący), której celem jest zniwelowanie różnicy między WIBOR a WIRON, tak aby zmiana wskaźnika nie powodowała nagłego skoku ani spadku oprocentowania kredytu w dniu konwersji.

Warto jednak pamiętać, że nawet przy zastosowaniu korekty, w dłuższej perspektywie WIRON i WIBOR mogą zachowywać się nieco inaczej w reakcji na zmiany sytuacji rynkowej, ponieważ opierają się na innych rodzajach transakcji. Oznacza to, że raty kredytów opartych na WIRON mogą w przyszłości reagować na zmiany stóp procentowych w nieco innym tempie niż raty oparte na WIBOR. Dla kredytobiorcy w praktyce oznacza to konieczność śledzenia notowań nowego wskaźnika podobnie jak wcześniej śledziło się WIBOR, ponieważ to on - obok marży banku - będzie decydował o wysokości raty w kolejnych okresach odsetkowych.

Część banków może też zaproponować klientom dodatkowe materiały informacyjne lub symulacje pokazujące, jak zmiana wskaźnika przełoży się na konkretną umowę. Warto z takich materiałów skorzystać, a w razie wątpliwości poprosić bank o pisemne wyjaśnienie sposobu wyliczenia nowej raty po konwersji.

Co powinien zrobić obecny kredytobiorca?

Osoby spłacające już kredyt hipoteczny ze zmiennym oprocentowaniem opartym na WIBOR nie muszą podejmować natychmiastowych działań, ponieważ proces przejścia na WIRON będzie realizowany przez banki zgodnie z obowiązującym harmonogramem i przepisami. Niemniej warto śledzić informacje przekazywane przez bank, aby wiedzieć, kiedy i na jakich zasadach nastąpi zmiana wskaźnika w konkretnej umowie.

W praktyce warto zwrócić uwagę na kilka kwestii:

• komunikaty banku dotyczące terminu i sposobu zmiany wskaźnika w umowie kredytowej,
• wysokość zastosowanej korekty, która ma zniwelować różnicę między WIBOR a WIRON,
• aneks do umowy kredytowej, jeśli bank będzie wymagał jego podpisania w związku ze zmianą wskaźnika.

Jeśli z komunikacji banku wynika, że zmiana wskaźnika może wpłynąć na wysokość raty w sposób, który budzi wątpliwości, warto skonsultować szczegóły umowy z niezależnym doradcą finansowym, zamiast polegać wyłącznie na informacjach przekazanych przez bank udzielający kredytu. Dobrą praktyką jest też archiwizowanie wszystkich pism i aneksów otrzymywanych od banku w związku z reformą - w razie sporu lub wątpliwości co do sposobu przeliczenia raty taka dokumentacja może okazać się niezbędna.

Kredytobiorcy, którzy w ostatnich latach rozważali przejście na oprocentowanie stałe, mogą potraktować moment zmiany wskaźnika jako dobrą okazję do ponownego przeanalizowania całej umowy kredytowej i porównania, czy aktualna oferta banku na oprocentowanie stałe nie jest w ich sytuacji korzystniejsza niż pozostanie przy zmiennej stopie opartej na nowym wskaźniku.

Co powinien wiedzieć przyszły kredytobiorca?

Osoby, które dopiero planują zaciągnięcie kredytu hipotecznego, powinny zwrócić uwagę na to, jaki wskaźnik referencyjny stosuje dana oferta - WIBOR czy już WIRON. W miarę postępu procesu przejścia, coraz więcej banków oferuje nowe kredyty oparte właśnie na WIRON, dlatego warto dopytać o szczegóły konstrukcji oprocentowania jeszcze przed podpisaniem umowy.

Przy porównywaniu ofert kredytowych opartych na różnych wskaźnikach warto zwrócić uwagę na:

• aktualną wartość wskaźnika (WIBOR lub WIRON) zastosowanego w danej ofercie,
• wysokość marży banku, która razem ze wskaźnikiem referencyjnym składa się na całkowite oprocentowanie kredytu,
• zapisy umowy dotyczące ewentualnej zmiany wskaźnika w przyszłości, jeśli kredyt zostanie zaciągnięty jeszcze na WIBOR.

Niezależnie od tego, który wskaźnik widnieje w ofercie, najważniejsze pozostaje porównanie całkowitego kosztu kredytu, czyli sumy wskaźnika referencyjnego i marży banku, a nie wyłącznie samej nazwy benchmarku. Warto też pamiętać, że marże oferowane przez banki mogą się różnić w zależności od tego, na jakim wskaźniku oparty jest kredyt, dlatego porównywanie samej wysokości marży bez uwzględnienia wskaźnika referencyjnego może prowadzić do błędnych wniosków przy wyborze oferty.

Dla osób planujących kredyt na wiele lat istotne może być również zapytanie banku o to, jak wyglądały dotychczasowe wahania wskaźnika WIRON w porównaniu z WIBOR oraz czy bank przewiduje w najbliższym czasie dalsze zmiany w konstrukcji swoich produktów hipotecznych związane z trwającą reformą.

 

Jak ekspert może pomóc ocenić wpływ na Twoją sytuację?

Zmiana wskaźnika referencyjnego z WIBOR na WIRON to proces, który dotyczy niemal całego rynku kredytów hipotecznych ze zmiennym oprocentowaniem, ale jego praktyczny wpływ na konkretną umowę zależy od wielu indywidualnych czynników - momentu zaciągnięcia kredytu, zapisów umowy oraz polityki konkretnego banku.

Doradca finansowy pomoże przeanalizować obecną umowę kredytową pod kątem planowanej zmiany wskaźnika, wyjaśni, jak interpretować komunikaty banku dotyczące korekty i aneksów, a także doradzi, na co zwrócić uwagę przy wyborze nowego kredytu opartego już na WIRON. Dzięki niezależnemu spojrzeniu na ofertę można uniknąć sytuacji, w której decyzja o podpisaniu aneksu lub wyborze konkretnego banku podejmowana jest wyłącznie na podstawie informacji przygotowanych przez instytucję zainteresowaną sprzedażą własnego produktu.

Jeżeli zastanawiasz się, jak zmiana WIBOR na WIRON wpłynie na Twój obecny lub przyszły kredyt hipoteczny, skontaktuj się z naszym doradcą finansowym przed podpisaniem aneksu do umowy lub złożeniem nowego wniosku kredytowego. Dzięki temu sprawdzisz realny wpływ zmiany wskaźnika na wysokość raty, zrozumiesz zapisy umowy dotyczące korekty oraz dowiesz się, jakie pytania warto zadać bankowi przed podjęciem decyzji.