Zwrot ubezpieczenia kredytu

Ubezpieczenia kredytu są połączeniem dwóch usług finansowych - usługi bankowej oraz usługi ubezpieczeniowej.

Coraz częściej zawarcie umowy kredytu wiąże się z przystąpieniem do umowy ubezpieczenia. Banki traktują bowiem umowę ubezpieczenia jako formę zabezpieczenia spłaty kredytu oraz źródło dodatkowego zarobku.

Ubezpieczenia kredytu występują obok innych zabezpieczeń np. w umowach kredytu hipotecznego, gdzie oprócz zabezpieczenia w postaci hipoteki, bank wymaga zawarcia umowy ubezpieczenia na życie kredytobiorcy.

Najczęściej bank wymaga przystąpienia do ubezpieczenia grupowego zawartego przez bank na rzecz kredytobiorców. Bywają też sytuacje, w których bank wymaga od klienta przedstawienia polisy ubezpieczeniowej o określonych warunkach.

Najczęściej spotykane ubezpieczenia występujące przy kredycie to:

• ubezpieczenie niskiego wkładu własnego – dotyczy kredytów hipotecznych i jest stosowane, gdy kredytobiorca nie wnosi wcale lub wnosi bardzo niewielki wkład własny.
• ubezpieczenie na życie – jest to ubezpieczenie grupowe, do którego przystępują kredytobiorcy zarówno przy kredytach hipotecznych, jak i konsumpcyjnych. W tego typu produktach spłata pozostałej części kredytu przez ubezpieczyciela następuje w przypadku zgonu kredytobiorcy, przy czym do wypłaty świadczenia niezbędny jest pisemny wniosek banku lub rodziny kredytobiorcy oraz przedstawienie odpowiednich dokumentów, w tym m.in. aktu zgonu. Ubezpieczenie to może także obejmować stałą sumę ubezpieczenia wypłacaną po śmierci kredytobiorcy w odpowiedniej części bankowi oraz rodzinie, ale częściej, w związku z faktem iż jest to zabezpieczenie spłaty kredytu, suma ubezpieczenia jest zmienna i zmniejsza się z czasem, ponieważ kwota kredytu pozostałego do spłaty również co miesiąc jest niższa,
• ubezpieczenie pomostowe – ubezpieczenie zawierane przez bank i na jego rzecz, występuje tylko przy kredytach hipotecznych. Ubezpieczenie to zapewnia ochronę do momentu uzyskania przez bank wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości - zwrot kredytu następuje w przypadku jego niespłacenia przez kredytobiorcę w okresie między zawarciem umowy kredytu a wpisem hipoteki w księdze wieczystej.
• ubezpieczenie na wypadek inwalidztwa – ubezpieczenie grupowe, dotyczy kredytów hipotecznych i konsumpcyjnych. W tego typu produktach spłata pozostałej części kredytu przez ubezpieczyciela następuje w sytuacji, gdy kredytobiorca dozna trwałego uszkodzenia ciała np. wskutek nieszczęśliwego wypadku, co uniemożliwia mu wykonywanie pracy. Spłata kredytu następuje na wniosek kredytobiorcy, a aby ubezpieczyciel przekazał pieniądze na spłatę kredytu kredytobiorca musi przedstawić odpowiednie dokumenty potwierdzające trwałe inwalidztwo, fakt zaistnienia wypadku, który spowodował trwałe inwalidztwo.
• ubezpieczenie na wypadek utraty pracy – ubezpieczenie grupowe, występujące przy kredytach hipotecznych i konsumpcyjnych. W tym ubezpieczeniu splata kredytu następuje w sytuacji utraty pracy bez winy kredytobiorcy, a ochrona zwykle dotyczy osób zatrudnionych na umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony, choć zdarzają się również ubezpieczenia, które chronią osoby prowadzące działalność gospodarczą. Spłata kolejnych rat kredytu następuje na wniosek kredytobiorcy, musi on przedstawić odpowiednie dokumenty jako dowód utraty pracy bez swojej winy (np. świadectwo pracy),
• ubezpieczenie nieruchomości – występuje przy kredytach hipotecznych bowiem banki często wymagają zawarcia umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych.

 
Za ubezpieczenia przy kredycie klienci płacą najczęściej z góry, a w przypadku niewykorzystania ochrony ubezpieczeniowej przysługuje zwrot uiszczonej składki, czyli zwrot ubezpieczenia kredytu.

Zwrot ubezpieczenia kredytu – kiedy możemy się go domagać?

Na pewno zawsze w przypadku spłaty kredytu.

W przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kredytobiorca ma prawo ubiegania się o zwrot części składki ubezpieczeniowej za niewykorzystany okres, jeżeli składka ta została pobrana jednorazowo za cały okres umowy kredytu przy podpisywaniu umowy.

Prawo takie wynika z zapisów kodeksu cywilnego. Bowiem zgodnie z art. 813 KC składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.

W innych niż spłata kredytu przypadkach również przysługuje zwrot zapłaconych składek.

Bowiem Klient może zrezygnować z ochrony ubezpieczeniowej w każdej chwili – zazwyczaj ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, w którym złożona została rezygnacja w banku. W tym celu wystarczy pisemne powiadomienie albo złożenie innej dyspozycji w banku. Bowiem zgodnie z obowiązującym prawem klient ma zawsze możliwość rezygnacji z ubezpieczenia, niezależnie od tego, czy kontynuuje spłatę kredytu czy spłacił kredyt przed terminem. Klient nie musi kontaktować się z towarzystwem ubezpieczeniowym. TU zwraca składkę bankowi, a bank zwróci klientowi część kwoty składki za niewykorzystany okres ochrony, proporcjonalnie do liczby dni, w których ubezpieczyciel nie świadczył ochrony.

Jeżeli instytucja odmawia zwrotu składek za niewykorzystany okres - działa bezprawnie.

Już w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 83/06), Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwoloną klauzulę jednego z towarzystw ubezpieczeń, które w ubezpieczeniu stosowało zapis, iż „W przypadku odstąpienia od umowy ubezpieczenia lub jej wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron, składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, jeżeli w okresie ubezpieczenia nie nastąpiła wypłata odszkodowania lub towarzystwo nie jest zobowiązane do wypłaty odszkodowania". Głównym motywem w uznaniu klauzuli za niedozwoloną była jej sprzeczność z art. 813 k.c. i zasadą, iż składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Podobny pogląd prezentowany jest przez Rzecznika Ubezpieczonych, który wskazuje, że  jedyną przesłanką rozliczenia składki ubezpieczeniowej jest czas trwania ochrony ubezpieczeniowej. Tym samym nie można uzależniać wysokości zwracanej składki od żadnych innych czynników, w tym od zakresu, w jakim ubezpieczyciel wykonał zobowiązanie.